fa اثر بخشی مصرف دوغ غنی شده با ویتامین D بر بهبود زیست نشانگرهای اندوتلیال در مبتلایان به دیابت نوع دوم: مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده تغذيه nutrition پژوهشي Research سابقه و هدف: اختلال عملکرد سلول‌های اندوتلیال یکی از علل مهم آنژیوپاتی دیابتی است که در نهایت منجر به بیماری‌های قلبی عروقی می‌گردد و از علل عمده مرگ و میر در مبتلایان به دیابت می‌باشد. در این مطالعه اثرات بهبود وضعیت ویتامین D بر وضعیت قندخون، ترکیب چربی‌های خون، زیست نشانگرهای کارکرد سلول‌های اندوتلیال در افراد دیابت نوع دوم بررسی شد. مواد و روشها: افراد مبتلا به دیابت نوع دوم به طور تصادفی به دو گروه: 1- دریافت کننده دوغ ساده (حاوی 170 میلی‌گرم کلسیم، فاقد ویتامین D در 250 سی سی دوغ ، تعداد 50 نفر) و گروه 2- دریافت کننده دوغ غنی شده با ویتامین D (حاوی 170 میلی‌گرم کلسیم، IU500 ویتامین D در 250 سی سی دوغ، تعداد 50 نفر) دو بار در روز و به مدت 12 هفته تقسیم شدند. اندازه‌گیری‌های تن‌سنجی، وضعیت قندخون، ترکیب چربی‌های خون، درصد توده چربی بدن (FM)، زیست نشانگرهای اندوتلیال نظیر اندوتلین-1 سرم، سلکتین E، ماتریکس متالوپروتیناز9 (MMP-9) در آغاز و پایان هفته 12 هفته مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافتهها: انجام مداخله، بهبودی مشخصی در وضعیت قند خون ناشتا، میزان حساسیت به انسولین (QUICKI)، هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c)، لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-C)، اندوتلین -1، سلکتین E و MMP-9 در گروه 2 در مقایسه با افراد گروه 1 شد (تمام موارد، 05/0p<). به طور معنی‌داری تفاوت در تغییرات غلظت اندوتلین -1 ، سلکتین E و MMP-9 در گروه 2 در مقایسه با گروه 1 دیده شد (به ترتیب 63/0±‌35/0- در مقابل 55/0‌±‌03/0- ، 028/0‌=P ، 3/7‌±‌8/3- در مقابل 3/8‌±‌95/0 ، 003/0 =P ، 7/3‌±3/2- در مقابل ng/ml 1/7‌±44/0+، 02/0‌=P). بعد از کنترل تغییرات QUICKI، توده چربی بدن، محیط دورکمر، مقادیر اندوتلین-1 و MMP-9 معنی‌دار باقی ماند (به ترتیب 009/0‌=‌p در مقابل 005/0=p) اما معنی‌داری تغییرات سلکتین E (092/0=p) حذف شد. نتیجه گیری: بهبود وضعیت ویتامین D با بهبود وضعیت قند خون، ترکیب چربی‌های خون و زیست نشانگر‌های اندوتلیال همراه است. یافته‌های این تحقیق اثرات مستقیم و غیر مستقیم ویتامین D را بر بهبود زیست نشانگرهای زیستی اندوتلیال نشان داد. واژگان کلیدی: ویتامین D ، دیابت نوع 2، اندوتلیلال، قند خون، چربی خون Background and Objectives: In this study, the effect of improvement of vitamin D status on glycemic status, lipid profile and endothelial biomarkers in T2D subjects was investigated. Materials and Methods: Subjects with T2D were randomly allocated to one of the two groups to receive either plain yogurt drink (PYD containing 170 mg calcium and no vitamin D/250 mL, n= 50) or vitamin D3-fortified yogurt drink (FYD containing 170 mg calcium and 500 IU/250 mL, n = 50) twice a day for 12 weeks. Anthropometric measures, glycemic status, lipid profile, body fat mass (FM) and endothelial biomarkers were evaluated at the beginning and after the 12-week intervention period. Results: Intervention resulted in significant differences in changes of endothelin-1, E-selectin and MMP-9 concentrations in FD compared to PD (-0.35 ± 0.63 versus -0.03 ± 0.55, P= 0.028 -3.8 ± 7.3 versus 0.95 ± 8.3, P = 0.003 and -2.3 ± 3.7 versus 0.44 ± 7.1 ng/mL, respectively, P < 0.05 for all). Even after controlling for changes of QUICKI, FM and waist circumference remained significant for endothelin-1 and MMP-9 (P = 0.009 and P = 0.005, respectively). Conclusions: Ameliorated vitamin D status was accompanied by improved glycemic status, lipid profile and endothelial biomarkers in T2D subjects. The research findings suggest both direct and indirect ameliorating effects of vitamin D on the endothelial biomarkers. Keywords: Vitamin D, Endothelial, Blood glucose, Lipid profiles ویتامین D , دیابت نوع 2, اندوتلیلال, قند خون, چربی خون Vitamin D, Endothelial, Blood glucose, Lipid profiles 1 12 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1508-1&slc_lang=fa&sid=1 P Davallou پونه دولو poonehdavallo@yahoo.com 11500319475328460011549 11500319475328460011549 No Department of Community Nutrition, School of Nutritional Sciences and Dietetics, Tehran University of Medical Sciences گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی، دانشگاه علوم پزشکی تهران S Shab-Bidar سکینه شب بیدار s_shabbidar@tums.ac.ir 11500319475328460011550 11500319475328460011550 No Department of Community Nutrition, School of Nutritional Sciences and Dietetics, Tehran University of Medical Sciences گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی، دانشگاه علوم پزشکی تهران TR Neyestani تیرنگ نیستانی neytr@yahoo.com 11500319475328460011551 11500319475328460011551 Yes Laboratory of Nutrition Research, National Nutrition and Food Technology Research Institute (NNFTRI), Shahid Beheshti University of Medical Sciences آزمایشگاه پژوهش های تغذیه ای، انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی A Djazayery ابوالقاسم جزایری jazaiers@tums.ac.ir 11500319475328460011552 11500319475328460011552 No Department of Community Nutrition, School of Nutritional Sciences and Dietetics, Tehran University of Medical Sciences گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی، دانشگاه علوم پزشکی تهران