Iranian Journal of Nutrition Sciences and Food Technology

fa تقویت ظرفیت آنتی‌اکسیدانی رژیم غذایی در مراقبت اولیه راهکاری کم‌هزینه برای پیشگیری از سندرم متابولیک و بیماری کبد چرب مر تبط با اختلال متابولیک‌ در ایران Strengthening Dietary Antioxidant Capacity in Primary Care: A Low-Cost Strategy to Prevent Metabolic Syndrome and MASLD in Iran تغذيه nutrition خلاصه سیاستی Brief Policy بیماری‌های کاردیومتابولیک، از جمله سندرم متابولیک و بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک، از مهم‌ترین چالش‌های قابل پیشگیری نظام سلامت در ایران هستند. استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن، مقاومت به انسولین و چاقی شکمی از مسیرهای مشترک در ایجاد و پیشرفت این بیماری‌ها محسوب می‌شوند. این خلاصه سیاستی بر پایه یک مطالعه کوهورت آینده‌نگر پنج‌ساله در جمعیت بزرگسال ایرانی و مرور شواهد معتبر تدوین شده است. در این مطالعه، ارتباط شاخص ترکیبی آنتی‌اکسیدان‌های غذایی با بروز سندرم متابولیک در ۴۵۰۳ بزرگسال و با بروز بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک در ۵۹۸۸ بزرگسال بررسی شد. یافته‌ها نشان دادند که امتیاز بالاتر شاخص ترکیبی آنتی‌اکسیدان‌های غذایی با کاهش خطر بروز هر دو پیامد همراه است. افراد در بالاترین چارک این شاخص، در مقایسه با پایین‌ترین چارک، حدود ۴۱ درصد خطر کمتر برای بروز سندرم متابولیک و حدود ۴۰ درصد خطر کمتر برای بروز بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک داشتند. همچنین تحلیل میانجی‌گری نشان داد که فیبر غذایی حدود ۴۶ درصد از ارتباط این شاخص با سندرم متابولیک و شاخص التهاب سیستمیک، یعنی CRP، حدود ۴۸ درصد از ارتباط آن با بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک را توضیح می‌دهد. این یافته‌ها نشان می‌دهد اثر محافظتی آنتی‌اکسیدان‌ها بیشتر در قالب یک الگوی غذایی سالم و غنی از فیبر ظاهر می‌شود، نه صرفاً از طریق دریافت مکمل‌ها. بر این اساس، ادغام ارزیابی ساده کیفیت آنتی‌اکسیدانی رژیم غذایی در مراقبت اولیه، تدوین بسته آموزشی تغذیه‌ای برای مردم و کادر سلامت، و بهبود محیط غذایی برای افزایش دسترسی به غذاهای سالم و غنی از آنتی‌اکسیدان پیشنهاد می‌شود. اجرای این سیاست‌ها می‌تواند راهکاری کم‌هزینه و قابل اجرا برای کمک به پیشگیری از بیماری‌های کاردیومتابولیک در ایران باشد. Cardiometabolic diseases, including metabolic syndrome and metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, are among the most important preventable public health challenges in Iran. Oxidative stress, chronic inflammation, insulin resistance, and abdominal obesity are shared pathways involved in the development and progression of these conditions. This policy brief is based on a five-year prospective cohort study among Iranian adults and a review of relevant evidence. The study examined the association between the Composite Dietary Antioxidant Index and incident metabolic syndrome among 4,503 adults, and incident metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease among 5,988 adults. The findings showed that a higher Composite Dietary Antioxidant Index score was associated with a lower risk of both outcomes. Participants in the highest quartile of the index had approximately 41% lower risk of developing metabolic syndrome and approximately 40% lower risk of developing metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease compared with those in the lowest quartile. Mediation analysis further showed that dietary fiber explained about 46% of the association between the index and metabolic syndrome, while C-reactive protein, as a marker of systemic inflammation, mediated about 48% of the association with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease. These findings suggest that the protective effect of dietary antioxidants is more likely to occur within a healthy, fiber-rich dietary pattern rather than through isolated micronutrient or supplement intake. Based on these findings, this policy brief recommends integrating a simple assessment of dietary antioxidant quality into primary care, developing nutrition education packages for both the public and healthcare providers, and improving the food environment to increase access to healthy antioxidant-rich foods. These actions may provide a low-cost and feasible strategy to support the prevention of cardiometabolic diseases in Iran. شاخص ترکیبی آنتی‌اکسیدان‌های غذایی, سندرم متابولیک, بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک, مراقبت اولیه, سیاست تغذیه Composite Dietary Antioxidant Index, metabolic syndrome, metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, primary care, nutrition policy 83 86 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1572-5&slc_lang=fa&sid=1 M Sepehrinia متین سپهری نیا matinsepehrinia98@gmail.com 11500319475328460029439 11500319475328460029439 No دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران A Nikparast علی نیک پرست anikparast@gmail.com 11500319475328460029440 11500319475328460029440 No کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران J Mirzay Razzaz جلال الدین میرزای رزاز* jmrazaz2018@gmail.com 11500319475328460029441 11500319475328460029441 No گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Reza Homayounfar رضا همایونفر r_homayounfar@yahoo.com 11500319475328460029442 11500319475328460029442 Yes انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران