Iranian Journal of Nutrition Sciences and Food Technology

other گذار از یارانه‌های کالری‌محور به یارانه‌های تغذیه‌محور: چارچوبی برای هم‌سوسازی سیاست‌های حمایت غذایی با امنیت تغذیه‌ای، سلامت و توسعه پایدار در ایران From Calorie-Centered to Nutrition-Centered Subsidies: A Framework for Aligning Food Support Policies with Nutrition Security, Public Health, and Sustainable Development in Iran تغذيه nutrition خلاصه سیاستی Brief Policy مقدمه: امنیت غذایی و تغذیه‌ای یکی از ارکان اصلی سلامت عمومی، عدالت اجتماعی و توسعۀ پایدرا محسوب می‌شود. برای تحقق این مهم، برنامه‌ها و سیاست‌های متعددی از جمله تخصیص و اعطای یارانه‌ها در بخش‌های مختلف نظام غذا و تغذیه به اجرا در آمده است. با وجود اجرای طیف گسترده‌ای از یارانه‌های نقدی، مصرفی و تولیدی در ایران، شواهد نشان می‌دهد که کشور همچنان با چالش‌های هم‌زمان ناامنی غذایی، سوءتغذیه پنهان، نابرابری تغذیه‌ای و افزایش شیوع اضافه‌وزن و چاقی مواجه است. افزایش مستمر قیمت مواد غذایی و شکاف میان درآمد خانوارها و هزینه تأمین یک رژیم غذایی مطلوب، ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی غذایی را دوچندان کرده است. با توجه به این کاستی‌ها، این خلاصۀ سیاستی به دنبال ارائه چارچوبی برای بهینه‌سازی نظام یارانه‌های غذایی و تغذیه‌ای در ایران است. روش‌ها: این مطالعه با رویکرد آمیخته انجام شد. در مرحله نخست، اسناد سیاستی و تلفیقی مرتبط با حوزه‌های غذا و کشاورزی، تغذیه و سلامت، اقتصاد و حمایت‌های اجتماعی با استفاده از تحلیل محتوای جهت‌دار و چارچوب مثلث سیاست‌گذاری مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله دوم، برای اعتباربخشی یافته‌ها و تدوین توصیه‌های سیاستی، مطالعه دلفی در سه دور با مشارکت ۱۵ نفر از خبرگان حوزه‌های تغذیه، سلامت عمومی، اقتصاد کشاورزی و سیاست‌گذاری غذا انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که یارانه‌های نقدی در کاهش گرسنگی و ناامنی غذایی شدید نقش مؤثری داشته‌اند، اما تأثیر محدودی بر بهبود کیفیت رژیم غذایی و کاهش کمبود ریزمغذی‌ها داشته‌اند. همچنین، یارانه‌های مصرفی عمدتاً بر تأمین کالری متمرکز بوده و کمتر به چگالی تغذیه‌ای مواد غذایی توجه کرده‌اند. یارانه‌های تولیدی نیز اگرچه در افزایش تولید برخی محصولات راهبردی مؤثر بوده‌اند، اما در مواردی به کاهش تنوع زیستی، یکنواختی الگوهای غذایی و تشدید بار دوگانه سوءتغذیه منجر شده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان داد که افزایش قیمت مواد غذایی، اثربخشی سیاست‌های حمایتی را محدود کرده و نبود هماهنگی میان بخش‌های کشاورزی، سلامت، رفاه و اقتصاد از مهم‌ترین موانع تحقق اهداف امنیت تغذیه‌ای در کشور است. نتیجه‌گیری و پیامدهای سیاستی: گذار از یارانه‌های کالری‌محور به یارانه‌های تغذیه‌محور ضرورتی اساسی برای ارتقای امنیت غذایی و سلامت عمومی در ایران است. استقرار «سبد غذایی مطلوب» به‌عنوان مبنای مشترک سیاست‌گذاری، هدفمند‌سازی یارانه‌های مصرف و تولید بر اساس ارزش تغذیه‌ای، ارتقای سواد تغذیه‌ای جامعه، بهره‌گیری از ابزارهای مالیاتی برای اصلاح الگوی مصرف و ایجاد نظام یکپارچه حکمرانی غذا و تغذیه می‌تواند اثربخشی سیاست‌های حمایتی را افزایش داده و دستیابی به اهداف توسعه پایدار، عدالت غذایی و سلامت عمومی را تسهیل کند.   Background: Food and nutrition security constitutes a fundamental pillar of public health, social justice, and sustainable development. To achieve this goal, a range of programs and policies — including subsidies across multiple components of the food and nutrition system — have been implemented. Despite the widespread deployment of cash transfers, consumption subsidies, and production subsidies in Iran, evidence indicates that the country continues to face the simultaneous challenges of food insecurity, hidden malnutrition, nutritional inequality, and a rising prevalence of overweight and obesity. The persistent increase in food prices, combined with the widening gap between household incomes and the cost of an adequate diet, has made the revision of food support policies all the more urgent. In light of these shortcomings, this policy brief seeks to provide a framework for optimizing Iran's food and nutrition subsidy system. Methods: This study employed a mixed-methods design. In the first phase, policy and integrative documents related to food and agriculture, nutrition and health, and economic and social protection were examined using directed content analysis and the Policy Triangle Framework. In the second phase, to validate the findings and formulate policy recommendations, a three-round Delphi study was conducted with fifteen experts drawn from the fields of nutrition, public health, agricultural economics, and food policy. Findings: Results indicated that cash subsidies have played an effective role in reducing hunger and severe food insecurity but have had limited impact on improving dietary quality and addressing micronutrient deficiencies. Consumption subsidies were found to be predominantly focused on calorie provision, with insufficient attention to the nutrient density of food items. Production subsidies, while effective in boosting output of certain strategic commodities, have contributed in several instances to the erosion of agricultural biodiversity, the homogenization of dietary patterns, and the exacerbation of the double burden of malnutrition. Findings further revealed that escalating food prices have constrained the effectiveness of support policies, and that the absence of coordination among the agriculture, health, welfare, and economic sectors represents one of the principal barriers to achieving nutrition security objectives in Iran. Conclusions and Policy Implications: A transition from calorie-centered to nutrition-centered subsidies is an imperative for advancing food security and public health in Iran. Anchoring policy in an Optimal Food Basket as a shared cross-sectoral benchmark; targeting consumption and production subsidies according to nutritional value; strengthening community nutrition literacy; leveraging fiscal instruments to reshape consumption patterns; and establishing an integrated food and nutrition governance system are all measures that can enhance the effectiveness of support policies and facilitate the achievement of the Sustainable Development Goals, food justice, and public health objectives.   امنیت غذایی, امنیت تغذیه‌ای, یارانه غذایی, سبد غذایی مطلوب, سیاست‌گذاری سلامت, عدالت غذایی, توسعه پایدار, ایران 163 168 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2335-2&slc_lang=other&sid=1 A Milani-Bonab علی میلانی بناب 11500319475328460029531 11500319475328460029531 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. N Kalantari ناصر کلانتری 11500319475328460029532 11500319475328460029532 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. A Haghaghian-Roudsari آرزو حقیقیان رودسری 11500319475328460029533 11500319475328460029533 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. J Mirzay Razzaz جلال الدین میرزای رزاز 11500319475328460029534 11500319475328460029534 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. S Pourmoradian سمیرا پورمرادیان 11500319475328460029535 11500319475328460029535 No مرکز تحقیقات تغذیه، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی،دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران A Zargaraan عزیز اله زرگران 11500319475328460029536 11500319475328460029536 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. F Mohammadi-Nasrabadi فاطمه محمدی نصرآبادی 11500319475328460029537 11500319475328460029537 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. F Esfarjani فاطمه اسفرجانی 11500319475328460029538 11500319475328460029538 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. S Rezakhani شبنم رضاخانی 11500319475328460029539 11500319475328460029539 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. SH Davoudi سید حسین داوودی 11500319475328460029540 11500319475328460029540 Yes انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران.