:: دوره 20، شماره 5 - ( ویژه نامه زمستان: خلاصه سیاستی 1404 ) ::
جلد 20 شماره 5 صفحات 106-103 برگشت به فهرست نسخه ها
ارتقاء پایداری سبد غذایی خانوار: الگوهای عملیاتی و برنامه‌های سیاستی جهت بهبود امنیت غذایی و پیشگیری از بحران‌های زیست‌محیطی در کشور
فرزانه شهردمی ، آرزو حقیقیان رودسری* ، سیدرضا سبحانی ، فاطمه محمدی نصرآبادی ، لیدا شمس
گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ، f.shahrdami@gmail.com
چکیده:   (767 مشاهده)
مقدمه و هدف: ناپایداری نظام‌های غذایی و ناهمسویی سیاست‌های حمایتی با معیارهای پایداری، امنیت غذایی و منابع زیست‌محیطی، ایران را با چالش جدی مواجه کرده است. طبق شواهد، نظام‌های غذایی کنونی سهم قابل‌توجهی در تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش بار بیماری‌های غیرواگیر دارند. این خلاصه سیاستی با هدف ارتقاء پایداری سبد غذایی خانوار، شناسایی الگوهای عملیاتی و برنامه­های سیاستی به منظور بهبود امنیت غذایی انجام شده است.
مواد و روش­ها: در این مطالعه از روش‌شناسی تلفیقی، شامل مرور نظام‌مند مطالعات داخلی و بین‌المللی و تحلیل کیفی مصاحبه با 21 نفر از ذینقشان کلیدی که به روش گلوله برفی انتخاب شدند استفاده شد که در آن به شناسایی موانع و چالش های اجرا و پیاده سازی سبدهای غذایی و راهکارهای دست یابی به سبد غذایی پایدار پرداخته شد.
یافته‌ها: تورم شدید موجب جایگزینی «سبد بقا» به جای سبد سلامت توسط خانوارها شده است. از سوی دیگر، اصرار بر سیاست‌های خودکفایی بدون توجه به ظرفیت‌های اقلیمی، در کنار نبود فناوری‌های نوین و حجم بالای ضایعات غذایی، فرسایش شدید منابع را در پی داشته است. برای حل این بحران، یک بسته سیاستی اولویت‌بندی‌شده پیشنهاد می‌شود که شامل گنجاندن اقلام همسو با سبد پایدار بومی در طرح کالابرگ الکترونیک، تشکیل تیم‌های متخصص استانی جهت انطباق سبد غذایی با اقلیم هر منطقه و الگوی کشت، در کنار وضع مالیات بر غذاهای ناسالم و فرآوری‌شده برای تأمین یارانه اقلام مغذی و پایدار و در نهایت، پیاده‌سازی برنامه‌های آموزشی جامعه‌نگر برای کاهش دورریز خانگی و احیای غذاهای بومی است.
نتیجه­گیری: برای پیشگیری از بحران‌های زیست‌محیطی و بهبود امنیت غذایی، سیاست‌گذاران کلیدی باید فوراً نظام چندپارچه کنونی را به سمت یک «مدیریت بین‌بخشی و هوشمند»  سوق دهند. تداوم نگاه مقطعی، صدمات جبران‌ناپذیری به سلامت جامعه و پایداری محیط‌زیست وارد خواهد ساخت. 
واژه‌های کلیدی: سبد غذایی، پایداری، برنامه های سیاستی، بحران زیست محیطی
متن کامل [PDF 526 kb]   (240 دریافت)    
نوع مقاله: خلاصه سیاستی | موضوع مقاله: تغذيه
دریافت: 1405/3/8 | پذیرش: 1404/11/10 | انتشار: 1405/3/11
فهرست منابع
1. Willett, W., et al., Food in the Anthropocene: the EAT-Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. The lancet, 2019. 393(10170): p. 447-492. [DOI:10.1016/S0140-6736(18)31788-4]
2. Springmann, M., et al., Options for keeping the food system within environmental limits. Nature, 2018. 562(7728): p. 519-525. [DOI:10.1038/s41586-018-0594-0]
3. Crippa, M., et al., Food systems are responsible for a third of global anthropogenic GHG emissions. Nat Food 2: 198-209. 2021. [DOI:10.1038/s43016-021-00225-9]
4. Burlingame, B. and S. Dernini, Sustainable diets and biodiversity: directions and solutions for policy, research and action. 2012.
5. Pingault, N., et al., Nutrition and food systems. A report by the High Level Panel of Experts on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security. 2017.
6. Meybeck, A. and V. Gitz, Sustainable diets within sustainable food systems. Proceedings of the Nutrition Society, 2017. 76(1): p. 1-11. [DOI:10.1017/S0029665116000653]
7. Johnston, J.L., J.C. Fanzo, and B. Cogill, Understanding sustainable diets: a descriptive analysis of the determinants and processes that influence diets and their impact on health, food security, and environmental sustainability. Advances in nutrition, 2014. 5(4): p. 418-429. [DOI:10.3945/an.113.005553]



XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 20، شماره 5 - ( ویژه نامه زمستان: خلاصه سیاستی 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها