fa میزان توجه به سواد غذا و تغذیه در کتاب‌های درسی دوره ابتدایی تغذيه nutrition پژوهشي Research <span style="font-family:B Titr;">سابقه و هدف:</span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتب درسی مقطع ابتدایی در ایران، از نظر میزان پرداختن به مؤلفه‌های سواد غذا و تغذیه انجام گرفت. </span></span><br> <span style="font-family:B Titr;">مواد و روش</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Titr;">ها:</span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">این پژوهش توصیفی با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا بر جامعه آماری شامل کلیه کتاب‌های درسی دوره ابتدایی (پایه اول تا ششم) در سال تحصیلی99-1398 به صورت سر شماری انجام شد. ابزار پژوهش چک ‌لیستی شامل مقوله‌های سواد غذا و تغذیه، در حیطه‌های شناخی، مهارتی، ارزشی - نگرشی و زیرمؤلفه‌های آنها بود. روایی ابزار با مراجعه به ادبیات علمی مربوطه و نظر متخصصان تغذیه و برنامه‌ریزی درسی تأیید شد. پایایی ابزار پژوهش بر اساس درصد توافق بین دو کدگذار (بالای 70 درصد) بر اساس روش هولستی برابر با 29/85، مورد تایید قرار گرفت.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span><br> <span style="font-family:B Titr;">یافته</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Titr;">ها</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Titr;">:</span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">فراوانی مقوله‌های سواد غذا و تغذیه در متن، تصویر و پرسش‌های کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی، شامل 664 واحد تحلیل بود که از این تعداد، حیطه شناختی با 609 واحد تحلیل (92 %)</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> بیشترین فراوانی را داشت. پس از آن، حیطه مهارتی با 52 واحد تحلیل (8%) کمترین فراوانی را داشت و به حیطه ارزشی- نگرشی با 3 واحد تحلیل (0%) اساساً توجهی نشده بود. مهارت‌های سواد رسانه، تحلیل برچسب تغذیه‌ای و مهارت‌های تعاملی و تحلیلی، همچنین مقوله‌های ارزشی مانند گرایش‌ها و ارزش‌های تغذیه‌ای و رعایت مسائل فرهنگی و اجتماعی مرتبط با غذا از مهم ترین مؤلفه های سواد غذا و تغذیه بودند که در کتب درسی مدارس مغفول مانده بودند.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span><br> <span style="font-family:B Titr;">نتیجه گیری:</span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">یافته‌ها نشان داد که به مقوله‌های مهارتی و مقوله‌های ارزشی- نگرشی سواد غذا و تغذیه در کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی بطور مؤثر و کاربردی پرداخته نشده است و محتوای موجود</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">از نظر مطابقت با مؤلفه‌های اصلی سواد غذا و تغذیه و نیازهای دانش‌آموزان نیاز به بازنگری دارد.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span> <strong>Background and Objectives:</strong> The aim of this study was to analyze contents of Grades 1&ndash;6 textbooks in Iran, regarding food and nutrition literacy domains and their components.<br> &nbsp;<strong>Materials & Methods:</strong> This study included content analysis of primary school textbooks (Grades 1&ndash;6) in 2019&ndash;2020 academic year. Analysis included all pages of 41 books of primary schools (4878 pages). Data collection was carried out using checklists comprised of three principal domains of food and nutrition literacy, including cognitive, skill and value-attitude as well as their components. The research tool reliability was assessed based on the agreement rate between the two coders, using Holsti method. The reliability assessment was 85.29%.<br> <strong>Results:</strong> Of all the food and nutrition literacy components in the books, 92% were related to the cognitive domain whereas 8% belonged to the skill domain of food and nutrition literacy. The value-attitude domain, including nutritional tendency, nutritional health values and cultural and social issues related to foods were mostly missing. Critical factors of food and nutrition literacy in primary school curriculum included media literacy, skills linked to food label analysis, and interactive and critical food and nutrition skills.<br> <strong>Conclusion:</strong> In conclusion, revision of the textbook contents and curriculums is necessary to ensure that they provide acceptable levels of food and nutrition-linked skills, promoting positive attitudes of healthy eating.<span dir="RTL"></span> سواد غذا و تغذیه, تحلیل محتوا, کتاب‌های درسی, دانش‌آموز, مقطع ابتدایی Food and nutrition literacy, Content analysis, Textbooks, Primary school, Student 33 43 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-86-1&slc_lang=fa&sid=1 Z Tork زینب ترک zeinab.tork94@gmail.com 11500319475328460021823 11500319475328460021823 No Faculty of psychology and Education, Tehran University دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران N Omidvar نسرین امیدوار omidvar.nasrin@gmail.com 11500319475328460021824 0562-4061-0002-0000 Yes National Nutrition and Food Technology Research Institute, Faculty of Nutrition, Sciences and Food Technology, shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشکده علوم تغذیه M Dehghani مرضیه دهقانی dehghani.m33@gmail.com 11500319475328460021825 11500319475328460021825 No Faculty of psychology and Education University of Tehran دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران A Doustmohammadian اعظم دوست محمدیان doost_mohammadi@yahoo.com 11500319475328460021826 11500319475328460021826 No Gastrointestinal and Liver Diseases Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه تحقیقات گوارش و کبد، دانشگاه علوم پزشکی ایران