Iranian Journal of Nutrition Sciences and Food Technology

fa به‌کارگیری شاخص رژیم غذایی غربی‌شده در پایش تغذیه‌ای ابزاری برای شناسایی گذار غذایی ناسالم و خطر متابولیک در ایران Using the Westernized Diet Index for Nutritional Surveillance: A Tool to Monitor Unhealthy Dietary Transition and Metabolic Risk in Iran تغذيه nutrition خلاصه سیاستی Brief Policy گسترش رژیم غذایی غربی‌شده، شامل مصرف بالای نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای فراوری‌شده، گوشت قرمز و فراوری‌شده، سدیم، چربی‌های ناسالم و غلات تصفیه‌شده، یکی از جلوه‌های مهم گذار تغذیه‌ای و از عوامل مرتبط با افزایش خطر بیماری‌های غیرواگیر و سندرم متابولیک است. این خلاصه سیاستی بر پایه دو مطالعه مکمل تدوین شده است: نخست، مطالعه طراحی و توسعه شاخص رژیم غذایی غربی‌شده یا WDI که با مرور ادبیات علمی، ضرایب ۳۰ گروه یا جزء غذایی را بر اساس ارتباط آن‌ها با سندرم متابولیک و اجزای آن تعیین کرد؛ و دوم، مطالعه اعتبارسنجی WDI در جمعیت بزرگسالان کوهورت فسا.  یافته‌ها نشان می‌دهد نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای فراوری‌شده، گوشت قرمز، سدیم و چربی‌های هیدروژنه مهم‌ترین اجزای نامطلوب رژیم غذایی غربی‌شده هستند؛ در حالی که فیبر غذایی، ترکیبات گیاهی، ویتامین‌ها و مواد معدنی، مغزها، دانه‌ها و ماهی نقش محافظتی بیشتری دارند. در مطالعه فسا نیز نمره بالاتر WDI، که نشان‌دهنده پیروی کمتر از رژیم غذایی غربی‌شده است، با احتمال کمتر سندرم متابولیک و وضعیت بهتر نشانگرهای متابولیک مانند دور کمر، BMI، قند خون ناشتا، تری‌گلیسرید و فشارخون همراه بود.  بر این اساس، WDI می‌تواند به‌عنوان ابزار پایش تغذیه‌ای و پژوهشی برای سنجش روند غربی‌شدن رژیم غذایی، شناسایی الگوهای غذایی ناسالم و جهت‌دهی سیاست‌های تغذیه‌ای در ایران به کار رود. با این حال، این شاخص نباید به‌عنوان ابزار تشخیص بالینی مستقل استفاده شود. The spread of Westernized dietary patterns, characterized by high intake of sugar-sweetened beverages, processed foods, red and processed meat, sodium, unhealthy fats, and refined grains, represents an important aspect of nutrition transition and is associated with increased risk of noncommunicable diseases and metabolic syndrome. This policy brief is based on two complementary studies: first, the development of the Westernized Diet Index (WDI), which used evidence from the scientific literature to assign coefficients to 30 food groups or dietary components according to their associations with metabolic syndrome and its components; and second, the validation of the WDI among adults participating in the Fasa cohort study. The findings show that sugar-sweetened beverages, processed foods, red meat, sodium, and hydrogenated fats are the most unfavorable components of Westernized diets, while dietary fiber, plant-based metabolites, vitamins and minerals, nuts and seeds, and fish have the strongest protective coefficients. In the Fasa cohort, higher WDI scores, indicating lower adherence to Westernized dietary patterns, were associated with lower odds of metabolic syndrome and more favorable metabolic biomarkers, including waist circumference, BMI, fasting blood glucose, triglycerides, and blood pressure. Based on these findings, the WDI can be used as a nutritional monitoring and research tool to assess dietary Westernization, identify unhealthy dietary patterns, and inform nutrition policies in Iran. However, given its moderate diagnostic performance and the nature of available evidence, the WDI should not be used as a standalone clinical diagnostic tool. رژیم غذایی غربی‌شده, سندرم متابولیک, بیماری‌های غیرواگیر, مراقبت اولیه, برچسب‌گذاری تغذیه‌ای, سیاست تغذیه Westernized dietary patterns, Metabolic syndrome, Noncommunicable diseases, Primary care, Nutrition labeling, Nutrition policy 9 12 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1572-7&slc_lang=fa&sid=1 J Mirzay Razzaz جلال الدین میرزای رزاز jmrazaz2018@gmail.com 11500319475328460029287 11500319475328460029287 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران F Vahid فرهاد وحید farhad.vahid@lih.lu 11500319475328460029288 11500319475328460029288 No گروه پژوهشی تغذیه و سلامت، دپارتمان سلامت دقیق، مؤسسه سلامت لوکزامبورگ، اشتراسن، لوکزامبورگ M Farjam مجتبی فرجام farjam.md.phd@gmail.com 11500319475328460029289 11500319475328460029289 No مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران M Navab مطهره نواب sbmu.mnavab90@yahoo.com 11500319475328460029290 11500319475328460029290 No انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران R Homayounfar رضا همایونفر r_homayounfar@yahoo.com 11500319475328460029291 11500319475328460029291 Yes انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران