fa بررسی تأثیر کلسی‌تریول بر سطح گلوکز و انسولین بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 تغذيه nutrition پژوهشي Research چکیده سابقه و هدف: دیابت شیرین یکی از بیماری‌های متابولیکی است که با افزایش قند خون، اختلال در متابولیسم کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها، پروتئین‌ها و کمبود نسبی یا مطلق انسولین همراه است. دیابت نوع 2 با اختلال عملکرد سلول‌های بتای پانکراس، کاهش حساسیت به انسولین و التهاب سیستمیک همراه است. شواهدی مبنی بر نقش ویتامین D در حفظ تحمل گلوکز و ترشح طبیعی انسولین وجود دارد. این مطالعه با هدف بررسی اثر کلسی‌تریول بر سطح گلوکز و انسولین در بیماران مبتلا به دیابت نو ع 2 انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه 70 بیمار مبتلا به دیابت نوع 2 به مدت 12 هفته در دو گروه مداخله و شاهد تحت بررسی قرار گرفتند. بیماران گروه مداخله روزانه 5/0 میکروگرم (دو کپسول 25/0 میکروگرمی) کلسی‌تریول و گروه شاهد روزانه 2 کپسول دارونما دریافت کردند. در ابتدای مطالعه، هفته 6 و هفته 12 نمونه خون ناشتا گرفته شد و سطح قند خون، انسولین، و هموگلوبین گلیکوزیله اندازه‌گیری شد. یافته‌ها‌: سطح قند خون ناشتا در هفته‌های صفر و 6 و 12 در گروه مداخله تغییرات قابل ملاحظه‌ای نداشت. اما در گروه شاهد، قند خون ناشتا به میزان قابل توجهی افزایش یافت (03/0P=). همچنین افزایش معنی‌داری در سطح انسولین سرم در هر دو گروه مداخله و شاهد مشاهده شد (به ترتیب P برابر 002/0 و 0002/0). در گروه مداخله و شاهد، میانگین HbA1C‌ در هفته 12 نسبت به هفته صفر افزایش معنی‌داری نشان داد (به ترتیب P برابر 013/0 و 0004/0). مقاومت به انسولین در هر دو گروه افزایش یافت (به ترتیب P برابر 023/0 و 0001/0). شاخصHOMA-%B که فعالیت سلول‌های بتا را نشان می‌دهد، در گروه شاهد بدون تغییر باقی ماند، اما در گروه مداخله به میزان معنی‌داری افزایش یافت (009/0P=). نتیجه گیری: دریافت روزانه 5/0 میکروگرم کلسی‌تریول در بیماران دیابتی تأثیری بر کاهش قند خون ناشتا ندارد، اما می‌تواند از افزایش بیشتر آن جلوگیری کند. همچنین، مصرف مکمل ویتامین D اثری بر کاهش مقاومت به انسولین ندارد، اما موجب افزایش عملکرد سلول‌های بتای پانکراس و در نتیجه، افزایش ترشح انسولین می‌‌شود. واژگان کلیدی: دیابت، کلسی‌تریول، قند خون ناشتا، مقاومت به انسولین Background and Objective: Type-2 diabetes is a major metabolic disease with many signs and symptoms, such as hyperglycemia disorders in protein, carbohydrate and lipid metabolism and partial or total insulin deficiency. It is accompanied with pancreatic beta-cell malfunction, reduced insulin sensitivity, and systemic inflammation. There is some evidence indicating a role of vitamin D in maintaining glucose tolerance and normal secretion of insulin. The objective of the present study was to assess the effects of calcitriol on the plasma insulin and glucose levels in non-insulin dependent diabetes mellitus patients. Materials and Methods: Seventy subjects (35 males and 35 female) with type-2 diabetes, aged 30-75 years old, were divided into 2 groups – an intervention and a control group. The intervention and control groups received, daily for 12 weeks, two 0.25-mcg calcitrio-capsules (0.5 mcg calcitriol) and 2 placebo capsules, respectively. Fasting blood samples were taken at the beginning and at weeks 6 and 12 for measuring glucose, insulin, and glycosylated hemoglobin (HbA1C). Results: The fasting plasma glucose level did not change noticeably at weeks 0, 6 or 12 in the intervention group, while it increased significantly (p = 0.03) in the control group. The insulin level increased significantly in both the experimental (p = 0.002) and control (p = 0.0002) groups. Similarly, there were increases in the HbA1C concentration in the experimental (p = 0.013) and control (p = 0.0004) groups at week 12, as compared to baseline values. Also there was an increase in insulin resistance in both groups (p= 0.023 and 0.0001 for experimental and control groups, respectively). Finally, HOMA-%β, which is an indicator of the activity of the pancreatic beta-cells, remained unchanged in the controls, while it increased significantly in the experimental group (p = 0.009). Conclusion: Calcitriol at a daily dose of 0.5 mcg has no lowering effect on blood glucose in type-2 diabetic patients, although it may prevent its elevation. The findings further show that calcitriol dose not bring about a reduction in insulin resistance however, it improves pancreatic beta-cell functioning, thereby increasing insulin secretion. Keywords: Diabetes mellitus, Calcitriol, Fasting glucose, Insulin resistance دیابت، کلسی‌تریول، قند خون ناشتا، مقاومت به انسولین Diabetes mellitus, Calcitriol, Fasting glucose, Insulin resistance 1 10 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-216&slc_lang=fa&sid=1 MH Eftekhari محمد حسن افتخاری 1150031947532846002227 1150031947532846002227 Yes M Akbarzadeh مرضیه اکبرزاده 1150031947532846002228 1150031947532846002228 No MH Dabbaghmanesh محمد حسین دباغ منش 1150031947532846002229 1150031947532846002229 No J Hasanzadeh جعفر حسن زاده 1150031947532846002230 1150031947532846002230 No