fa تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر سازه‌های تئوری شناختی اجتماعی بر ارتقاء رفتارهای تغذیه‌ای زنان باردار شهر تبریز تغذيه nutrition پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:b titr;">سابقه و هدف:</span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">بارداری</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">دوره‌های</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">ویژه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">زندگی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">زنان</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">است</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">که</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">با افزایش</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">نیازهای</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">تغذیه&shy;ای</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">همراه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">است. مطالعه حاضر باهدف تعیین تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر سازه&shy;های تئوری شناختی اجتماعی در ارتقاء رفتارهای تغذیه‌ای زنان باردار انجام پذیرفت<strong>.</strong></span></span><br> <span style="font-family:b titr;">مواد و روش</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b titr;">ها:</span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">این مطالعه نیمه تجربی در سال 1394 روی 96 نفر زن باردار 3 منطقه شهر تبریز انجام گرفت. در هر منطقه یک مرکز بهداشتی درمانی به‌صورت تصادفی به عنوان گروه آزمون و یک مرکز به عنوان گروه کنترل تعیین گردید (هر گروه 48 نفر)، سپس برنامه آموزشی تدارک دیده شده بر روی گروه آزمون در قالب 5 جلسه 50 دقیقه&shy;ای، به مدت دو ماه اجرا شد. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه برای سنجش سازه&shy;های تئوری شناختی اجتماعی و رفتار تغذیه&shy;ای بود که قبل و دو ماه پس از آخرین جلسه آموزشی جمع‌آوری گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPSS-20</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> و به‌کارگیری آزمون‌های کای دو، دقیق فیشر، مک نمار، تی مستقل و تی زوجی تحلیل گردید.</span></span><br> <span style="font-family:b titr;">یافته</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b titr;">ها</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b titr;">:</span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">نمرات مادران در سازه&shy;های آگاهی، انتظارات پیامد، ارزش&shy;های پیامد، خودکارآمدی، حمایت اجتماعی، خودتنظیمی، تعیین&shy;کنندگی متقابل و رفتارهای تغذیه&shy;ای در گروه آزمون افزایش معنی&shy;داری را نشان داد (001/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">). همچنین بعد از مداخله آموزشی در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل میانگین نمرات دریافت اسیدفولیک، آهن، مولتی‌ویتامین و تعداد واحدهای غذایی روزانه نان و غلات، شیر و لبنیات، میوه&shy;جات و سبزی‌ها افزایش معنی&shy;دار را نشان داد (001/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">).</span></span><br> <span style="font-family:b titr;">نتیجه گیری:</span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">اجرای مداخله آموزشی مبتنی بر سازه&shy;های تئوری شناختی اجتماعی می&shy;تواند نقش مؤثری در اصلاح الگوهای رفتار تغذیه&shy;ای زنان باردار داشته باشند.</span></span></p> <p style="text-align: justify;"><strong>Background and Objectives:</strong> Pregnancy is the most significant stage of a woman&#39;s life which is accompanied with increased nutritional needs. This study aims to determine the effect of training program on the base of social cognitive theory constructs in order to improve nutritional behavior among pregnant women.<br> &nbsp;<strong>Materials & Methods:</strong> This quasi-experimental study was conducted on 96 pregnant women in three zones of Tabriz city in 2015. In every zone, one health center was randomly assigned as intervention group and the other as control group (n=48 per group). Training program was applied on intervention groups for two months. Data were collected using a self-administered questionnaire with items on the social cognitive theory constructs and nutritional behavior questionnaire which was completed before and two months after intervention. Data was analyzed through SPSS-20 software by using independent t-test, paired t-test, chi-square, McNemar and fisher exact test.<br> <strong>Results:</strong> Results showed that scores of knowledge, outcome expectancy, expectations, self-efficacy, social support, self&ndash;regulations, reciprocal determinism and nutritional behaviors were increased significantly in the experimental group (P<0.001). Also, means of intake scores of folic acid, iron, multivitamins, and the number of daily servings of bread and cereals, dairy products, fruits and vegetables were significantly higher in the experimental group rather than the control group after intervention (P<0.001).<br> <strong>Conclusion:</strong> Implementation of educational intervention based on Social Cognitive Theory structures can be an effective role in modifying pregnant mothers&#39; nutritional behavior.</p> <p></p> مادر باردار, تئوری شناختی اجتماعی, رفتار تغذیه‌ای, آموزش بهداشت Pregnant women, Social cognitive theory, Nutritional behavior, Health education 1 10 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2643-1&slc_lang=fa&sid=1 S Bashirian سعید بشیریان s_bashirian@yahoo.com 11500319475328460015503 11500319475328460015503 No Social Determinants of Health Research Center and Department of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار آموزش بهداشت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و گروه بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران M Jalili مطهره جلیلی jalily1356@yahoo.com 11500319475328460015504 11500319475328460015504 No Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. کارشناس ارشد آموزش بهداشت، گروه بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران A Karimi-shahanjarini اکرم کریمی شاهنجرینی a.karimi@umsha.ac.ir 11500319475328460015505 11500319475328460015505 No Social Determinants of Health Research Center and Department of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran. دانشیار آموزش بهداشت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و گروه بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران AR Soltanian علیرضا سلطانیان soltanian@umsha.ac.ir 11500319475328460015506 11500319475328460015506 No Modeling of Noncommunicable Diseases Research Center and Department of Biostatistics, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran. دانشیار آمار زیستی، مرکز تحقیقات مدل‌سازی بیماری‌های غیرواگیر و گروه آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران M Barati مجید براتی Barati@umsha.ac.ir 11500319475328460015507 11500319475328460015507 Yes Research Center for Behavioral Disorders and Substance Abuse and Department of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran. استادیار آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، مرکز تحقیقات اختلالات رفتاری و سوءمصرف مواد و گروه بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران.