Iranian Journal of Nutrition Sciences and Food Technology

fa طراحی و روان سنجی ابزار سنجش تعیین کننده‌های مصرف و ترجیحات بزرگسالان درباره لبنیات فراسودمند Design and Validation of a Questionnaire to Assess Determinants of the Functional Dairy Product Consumption and Preferences in Adults In Iran تغذيه nutrition پژوهشي Research سابقه و هدف: تولید غذاهای فراسودمند با هدف پیشگیری و مدیریت بیماریهای مزمن مرتبط با رژیم غذایی در سراسر جهان، از جمله ایران، رو به افزایش است. با توجه به اهمیت درک عوامل مؤثر بر پذیرش این محصولات، مطالعه حاضر با هدف طراحی و روانسنجی ابزار سنجش تعیینکنندههای مصرف و ترجیحات بزرگسالان در باره لبنیات فراسودمند در شهر تهران انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کیفی ـ کمی) انجام شد. سؤالات پرسشنامه با استفاده از نتایج یک مطالعه کیفی و مرور گسترده ادبیات موجود طراحی شد. در بخش کمی، ویژگیهای روانسنجی ابزار، روایی محتوا، روایی صوری، همسانی درونی و ثبات ابزار مورد بررسی قرار گرفت. دادهها با استفاده از ضرایب آلفای کرونباخ، همبستگی درون طبقهای و کاپا و نرم افزار SPSSv21  تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها‌: پرسشنامه اولیه شامل 52 سؤال بود. پس از تعیین شاخص و نسبت روایی محتوا، تعداد سؤالات ابزار به 33 سؤال کاهش یافت. متوسط شاخص روایی محتوای کل ابزار 96/0 به دست آمد. پایایی همسانی درونی مقیاس نگرش 87/0 برآورد شد. ضریب کاپا برای آشنایی/ عدم آشنایی با لبنیات فراسودمند، و همچنین مصرف/ عدم مصرف آنها بین 1-61/0 تغییر کرد. ضرایب همبستگی درون طبقهای برای دفعات مصرف لبنیات فراسودمند بین 1-69/0، درجه اهمیت ویژگیهای محصول در انتخاب این لبنیات بین 86/0-73/0، دیدگاه نسبت به اطلاعرسانی در مورد لبنیات فراسودمند بین 92/0-83/0، و نگرش نسبت به این محصولات 92/0 بود که نشاندهنده ثبات بالای ابزار است. نتیجه گیری: پرسشنامه طراحی شده ابزاری معتبر و پایا است که امکان سنجش عوامل مختلف مؤثر بر مصرف لبنیات فراسودمند و ترجیحات مصرفکنندگان را در ارتباط با این محصولات فراهم میکند. Background and Objectives: The production of functional foods to prevent and manage diet-related chronic diseases is rising worldwide, including in Iran. It is essential to understand factors affecting the acceptance of functional foods. The present study was conducted to design a valid reliable questionnaire for assessing determinants of functional dairy product consumption and preferences in adults in Tehran, the capital city of Iran.  Materials & Methods: This study was a mixed-method (qualitative and quantitative) study. The questionnaire items were derived from the qualitative study results mixed with items obtained from the literature. Then, psychometric characteristics of the instrument, including content validity, face validity, internal consistency, and stability, were assessed. Cronbach's alpha, intra-class correlation coefficient, and kappa were assessed using SPSS Software v.21. Results: The primary question pool included 52 questions, which decreased to 33 after assessing the content validity index and ratio. The instrument's overall scale content validity index was 0.96. The internal consistency reliability of the attitude scale was calculated as 0.87. The kappa coefficient values for familiarity/unfamiliarity with functional dairy products and their consumption/non-consumption ranged 0.61–1. Intraclass correlation coefficient values ranged 0.69–1 for the frequency of functional dairy consumption, 0.73–0.86 for the degree of importance of product characteristics in affecting consumer choices, and 0.83–0.92 for the consumer views for the information on functional dairy products. The intraclass correlation coefficient for the attitude towards these products was 0.92, indicating the high test-retest reliability of the instrument. Conclusion: The questionnaire designed in this study was a valid reliable instrument that could assess various factors affecting the consumption of functional dairy products and consumer preferences concerning these products. لبنیات فراسودمند, پایایی, روایی, تعیین‌کننده‌های مصرف, ترجیحات, بزرگسالان Functional dairy products, Reliability, Validity, Determinants of consumption, Preferences, Adults 51 63 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-399-4&slc_lang=fa&sid=1 M Bazhan مرجان باژن marjanbazhan@yahoo.com 11500319475328460023452 11500319475328460023452 No Dept. of Community Nutrition, Faculty of Nutrition Sciences and Food Technology, National Nutrition and Food Technology Research Institute, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران N Kalantari ناصر کلانتری nkalantari1334@gmail.comciences 11500319475328460023453 11500319475328460023453 No Dept. of Community Nutrition, Faculty of Nutrition Sciences and Food Technology, National Nutrition and Food Technology Research Institute, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران N Keshavarz-Mohammadi نسترن کشاورز محمدی n_keshavars@yahoo.com 11500319475328460023454 11500319475328460023454 Yes Prof, Dept. of Biostatistics, School of Allied Medical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. H Alavi Majd حمید علوی مجد alavimajd@gmail.com 11500319475328460023455 11500319475328460023455 No Prof, Dept. of Biostatistics, School of Allied Medical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه آمار زیستی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران