fa بررسی وضعیت تغذیه ای و برخی عوامل مرتبط با آن در کودکان پیش دبستانی 6 تا 59 ماهه در مناطق آسیب دیده از زلزله شهرستان بم صنايع غذايي Food Science پژوهشي Research سابقه و هدف: عوامل بسیاری، از جمله حوادث طبیعی می توانند زنجیره غذایی و در نتیجه، وضعیت تغذیه ای را تحت تاثیر قرار دهند. این بررسی به دنبال زلزله شدید دی ماه 1382 در شهر بم و حومه و باتوجه به در دست نبودن اطلاعات مستقیم از وضعیت تغذیه ای کودکان در این منطقه، با هدف تعیین شیوع سوء تغذیه و برخی عوامل موثر بر آن در کودکان 6 تا 59 ماهه ساکن بم و روستاهای حومه انجام گرفته است تا مبنایی برای برنامه‌ریزی‌های بعدی باشد. مواد و روشها: بررسی در آذر 1383 در شهر بم، بروات و روستاهای زلزله زده اطراف، روی500 کودک 6 تا 59 ماهه صورت گرفت. وزن و قد کودکان و مراقبان آنها اندازه گیری و نمایه های وزن برای قد و سن و قد برای سن کودکان بر اساس امتیاز Z ونمایه توده بدن برای مادران محاسبه شد. اطلاعات مربوط به ویژگیهای فردی کودکان و مراقبان آنها، الگوهای غذایی کودکان، وضعیت اقتصادی- اجتماعی خانوارها، دسترسی خانوارها به مراقبتهای بهداشتی و آب آشامیدنی بهداشتی و بهداشت محیط زندگی با تکمیل یک پرسشنامه از طریق مصاحبه، گرد آوری شد. یافته ها: میزان شیوع کم وزنی، کوتاه قدی و لاغری متوسط و شدید (SD2- < در مقایسه با 1978NCHS ) در کودکان مورد مطالعه به ترتیب2/15، 9/8 و 6/5 درصد بود. شیوع لاغری در کودکان6 تا 24 ماهه، بیش از کودکان بزرگتر(005/0P=) و میزان شیوع کوتاه قدی در کودکان 24 ماهه و بزرگتر، بیشتر (007/0P=) بود. کودکانی که با وزن کم متولد شده بودند (LBW)، به ترتیب 5/7 برابر بیشتر در معرض خطر لاغری (5/7= ORو001/0=P) و 45/4 برابر، بیشتر در معرض کم وزنی (45/4= ORو001/0P<) بودند. کودکانی که بیشتر از 18 ماه با شیر مادر، تغذیه شده بودند، 09/2 برابر بیشتر از کودکان دیگر در معرض کوتاه قدی قرار داشتند (09/2= ORو023/0=P). بحث و نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهند که مشکل اصلی تغذیه‌ای در این مناطق، کم وزنی متوسط تا شدید و پس از آن، کوتاه قدی است. وضعیت تغذیه ای در کودکان منطقه آسیب دیده، نسبت به کودکان استان کرمان و برخی از شهرستانهای این استان بهتر بود. رسیدگی به وضعیت تغذیه‌ای و عادات غذایی زنان در دوران بارداری و مداخله به منظور کاهش خطر تولد با وزن کم و بهبود عادات غذایی کودکان 6 تا 59 ماهه اعم از الگوی مناسب تغذیه با شیر مادر و سایر عادات غذایی مرتبط با سن، ضمانت مناسبی برای مواجهه بهتر گروههای آسیب پذیر در بلایای طبیعی یا ساخته انسان خواهد بود. Background and objectives: Several factors, including natural disasters can affect food chain and thus the nutritional status. On December 2002 a devastating earthquake hit the city of Bam and the surrounding areas. Due to the lack of direct information on the nutritional status of children in the area, this study was performed to assess prevalence of malnutrition and a number of related factors in children 6 to 59 months of age in Bam and surrounding rural areas, to be a basis for further planning. Methods and material: This survey was carried out on November 2003 in the city of Bam, Baravaat, and the surrounding affected villages on a sample of 500 children 6 to 50 months old. Weight (Kg) and height (Cm) were obtained and weight for height, weight for age and height for age Z scores were calculated for children and BMI (Kg/m²) for mothers was calculated. Information on child and the caregiver characteristics, child food patterns, socio-economic status of the household, family access to health care and hygienic potable water and environmental health and sanitation of the living places were collected by a questionnaire. Results: The prevalence of moderate and severe underweight, stunting and wasting (WAZ, HAZ and WHZ under -2SD NCHS 1978) was 15.2, 8.9 and 5.6 percent, respectively. Prevalence of wasting in children 6 to 24 months of age was larger than older children (P=0.005), while stunting was more prevalent in those aged 24 months and older (P=0.007). Children who had been born with low birth weight (LBW), were more susceptible to wasting (P=0.001 and OR=7.50) and underweight (P≤0.001 and OR=4.45). Children who were breastfed for more than 18 months, were 2.09 times more susceptible to stunting (P=0.023). Conclusion: The findings indicate that the main nutritional problem in this area is moderate to severe underweight, as well as stunting. The nutritional status of children in the area is still better than the Kerman province. It is necessary to address the nutritional status and food habits of women during pregnancy and to carry out interventions to reduce the risk of LBW: Therefore, improving the food patterns of preschool children can guarantee better health status following natural or manmade disasters. کودکان سنین پیش دبستان، زلزله، لاغری، کوتاه قدی، کم وزنی، شهرستان بم Preschool children, earthquake, wasting, stunting, underweight, Bam 33 43 http://nsft.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-5&slc_lang=fa&sid=1 A Yarparvar امیرحسین یارپرور 11500319475328460016 11500319475328460016 No N Omidvar نسرین امیدوار nomidvar@yahoo.com 11500319475328460017 11500319475328460017 Yes B Golestan بنفشه گلستان 11500319475328460018 11500319475328460018 No N Kalantari ناصر کلانتری 11500319475328460019 11500319475328460019 No