استادیار، گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ، marjanbazhan@yahoo.com
چکیده: (24 مشاهده)
زمینه و هدف: نان قوت غالب مردم ایران است، اما کیفیت نامطلوب آن به یک چالش سلامت عمومی تبدیل شده است. این خلاصه سیاستی با هدف تحلیل موانع و ارائه راهکارهای ارتقای کیفیت زنجیره گندم، آرد و نان تدوین شده است. روش کار: این خلاصه سیاستی حاصل یک مطالعه کیفی جامع با مشارکت تمامی ذینفعان کلیدی زنجیره گندم، آرد و نان شامل تولیدکنندگان و عرضهکنندگان گندم و آرد، ناظران تدوین استاندارد و کیفیت (سازمان ملی استاندارد، سازمان غذا و دارو، دفتر بهبود تغذیه، مرکز سلامت محیط و کار)، نانوایان و اتحادیههای مربوطه، و مصرفکنندگان تهرانی است. دادهها از طریق ۱۰ جلسه بحث گروهی متمرکز و ۳۴ مصاحبه نیمهساختاریافته جمعآوری و با روش تحلیل تماتیک بررسی شد. یافتهها:بر اساس یافتههای حاصل از این مطالعه، موانع ارتقای کیفیت نان در سه سطح طبقهبندی میشوند: کیفیت پایین گندم و آرد (گلوتن پایین، نولکشی، عدم تفکیک)، مشکلات نانوایی (افزودنیهای غیرمجاز، فقدان آموزش، تجهیزات نامناسب)، و ضعف حاکمیت (نبود متولی واحد، نظام کارمزدی، قیمتگذاری دستوری). به منظور بهبود سطح کیفیت نان در ایران، میتوان از گزینههای سیاستی نظیر تعیین متولی واحد برای مدیریت یکپارچه از مزرعه تا سفره، اصلاح نظام خرید تضمینی گندم بر اساس کیفیت به جای وزن، حذف نظام کارمزدی، قیمتگذاری واقعبینانه متناسب با تورم، آموزش اجباری نانوایان، و فرهنگسازی برای مصرفکنندگان بهره گرفت. اجرای این راهکارها میتواند ضمن کاهش ضایعات و بار مالی بر دولت، سلامت تغذیه جامعه را تضمین نماید. نتیجهگیری: تعیین متولی واحد و اصلاح نظام تشویقی اقتصادمحور، کلید بهبود پایدار کیفیت نان در ایران است.