|
گذار از یارانههای کالریمحور به یارانههای تغذیهمحور: چارچوبی برای همسوسازی سیاستهای حمایت غذایی با امنیت تغذیهای، سلامت و توسعه پایدار در ایران
|
علی میلانی بناب   ، ناصر کلانتری ، آرزو حقیقیان رودسری ، جلال الدین میرزای رزاز ، سمیرا پورمرادیان ، عزیز اله زرگران ، فاطمه محمدی نصرآبادی ، فاطمه اسفرجانی ، شبنم رضاخانی ، سید حسین داوودی* |
| انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران. |
|
|
چکیده: (4 مشاهده) |
مقدمه: امنیت غذایی و تغذیهای یکی از ارکان اصلی سلامت عمومی، عدالت اجتماعی و توسعۀ پایدرا محسوب میشود. برای تحقق این مهم، برنامهها و سیاستهای متعددی از جمله تخصیص و اعطای یارانهها در بخشهای مختلف نظام غذا و تغذیه به اجرا در آمده است. با وجود اجرای طیف گستردهای از یارانههای نقدی، مصرفی و تولیدی در ایران، شواهد نشان میدهد که کشور همچنان با چالشهای همزمان ناامنی غذایی، سوءتغذیه پنهان، نابرابری تغذیهای و افزایش شیوع اضافهوزن و چاقی مواجه است. افزایش مستمر قیمت مواد غذایی و شکاف میان درآمد خانوارها و هزینه تأمین یک رژیم غذایی مطلوب، ضرورت بازنگری در سیاستهای حمایتی غذایی را دوچندان کرده است. با توجه به این کاستیها، این خلاصۀ سیاستی به دنبال ارائه چارچوبی برای بهینهسازی نظام یارانههای غذایی و تغذیهای در ایران است.
روشها: این مطالعه با رویکرد آمیخته انجام شد. در مرحله نخست، اسناد سیاستی و تلفیقی مرتبط با حوزههای غذا و کشاورزی، تغذیه و سلامت، اقتصاد و حمایتهای اجتماعی با استفاده از تحلیل محتوای جهتدار و چارچوب مثلث سیاستگذاری مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله دوم، برای اعتباربخشی یافتهها و تدوین توصیههای سیاستی، مطالعه دلفی در سه دور با مشارکت ۱۵ نفر از خبرگان حوزههای تغذیه، سلامت عمومی، اقتصاد کشاورزی و سیاستگذاری غذا انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که یارانههای نقدی در کاهش گرسنگی و ناامنی غذایی شدید نقش مؤثری داشتهاند، اما تأثیر محدودی بر بهبود کیفیت رژیم غذایی و کاهش کمبود ریزمغذیها داشتهاند. همچنین، یارانههای مصرفی عمدتاً بر تأمین کالری متمرکز بوده و کمتر به چگالی تغذیهای مواد غذایی توجه کردهاند. یارانههای تولیدی نیز اگرچه در افزایش تولید برخی محصولات راهبردی مؤثر بودهاند، اما در مواردی به کاهش تنوع زیستی، یکنواختی الگوهای غذایی و تشدید بار دوگانه سوءتغذیه منجر شدهاند. یافتهها همچنین نشان داد که افزایش قیمت مواد غذایی، اثربخشی سیاستهای حمایتی را محدود کرده و نبود هماهنگی میان بخشهای کشاورزی، سلامت، رفاه و اقتصاد از مهمترین موانع تحقق اهداف امنیت تغذیهای در کشور است.
نتیجهگیری و پیامدهای سیاستی: گذار از یارانههای کالریمحور به یارانههای تغذیهمحور ضرورتی اساسی برای ارتقای امنیت غذایی و سلامت عمومی در ایران است. استقرار «سبد غذایی مطلوب» بهعنوان مبنای مشترک سیاستگذاری، هدفمندسازی یارانههای مصرف و تولید بر اساس ارزش تغذیهای، ارتقای سواد تغذیهای جامعه، بهرهگیری از ابزارهای مالیاتی برای اصلاح الگوی مصرف و ایجاد نظام یکپارچه حکمرانی غذا و تغذیه میتواند اثربخشی سیاستهای حمایتی را افزایش داده و دستیابی به اهداف توسعه پایدار، عدالت غذایی و سلامت عمومی را تسهیل کند.
|
|
| واژههای کلیدی: امنیت غذایی، امنیت تغذیهای، یارانه غذایی، سبد غذایی مطلوب، سیاستگذاری سلامت، عدالت غذایی، توسعه پایدار، ایران |
|
|
متن کامل [PDF 758 kb]
(10 دریافت)
|
نوع مقاله: خلاصه سیاستی |
موضوع مقاله:
تغذيه
دریافت: 1405/3/11 | پذیرش: 1404/11/10 | انتشار: 1405/3/11
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
