گروه تغذیه بالینی و رژیمدرمانی، دانشکده علوم و صنایع غذایی و تغذیه، مؤسسه تحقیقات ملی تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ، a_hekmat2000@yahoo.com
چکیده: (28 مشاهده)
سابقه و هدف:ورزش شدید میتواند موجب بروز پاسخ التهابی حاد شود که در صورت تداوم یا شدت بالا، روند بازیابی و عملکرد ورزشی را مختل میکند. با توجه به نقش تنظیمی ویتامین D در سیستم ایمنی، هدف از این مرور نظاممند بررسی اثر مکملیاری ویتامین D بر نشانگرهای التهابی ناشی از ورزش در جمعیتهای ورزشی بود. مواد و روشها:این مطالعه بر اساس دستورالعملهای کتابچه راهنمای کاکرین و راهنمای PRISMA 2020 انجام شد. کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده که بر روی ورزشکاران یا افراد تمریندیده انجام شده بودند، وارد مطالعه شدند. پیامدها شامل مجموعهای از سیتوکینها و نشانگرهای التهابی بود. ارزیابی خطر سوگیری با استفاده از ابزار RoB 2 صورت گرفت. به دلیل ناهمگنی قابل توجه میان مطالعات، تحلیل دادهها با رویکرد SWiM و بر اساس جهت اثر و مقادیرp ترکیبی انجام شد. یافتهها:از مجموع ۱۴۷۴ رکورد شناساییشده، ۷ مطالعه (با ۲۰۹ شرکتکننده) وارد مرور شدند. شواهد نشان داد که مکملیاری ویتامین D در برخی پیامدها با بهبود جهتدار پاسخهای التهابی همراه است. اثرات مطلوب بیشتر برای IL-6، TNF-α و برخی نشانگرهای مرتبط گزارش شد، در حالی که نتایج مربوط به CRP و hs-CRP ناهمگون و عمدتاً غیرمعنادار بودند. اغلب دامنههای ابزار RoB 2 در سطح خطر پایین ارزیابی شدند، با این حال در چند مطالعه «برخی نگرانیها» عمدتاً در حوزه انتخاب پیامد گزارششده مشاهده شد. نتیجه گیری:مرور حاضر نشان میدهد که مکملیاری ویتامین D احتمالاً در برخی شرایط با تعدیل برخی نشانگرهای التهابی در جمعیتهای ورزشی همراه است. با این حال، ناهمگونی روششناختی و بالینی مطالعات واردشده و محدود بودن تعداد کارآزماییها، استنباط قطعی را محدود میکند. از اینرو، یافتهها باید با احتیاط تفسیر شوند.
ویتامین D به کاهش التهاب ناشی از فعالیتهای بدنی شدید و بهبود روند بازسازی بدن کمک میکند.
یافتههای مطالعات درباره اثر ویتامین D بر التهاب ناشی از ورزش، ناهمگون و به مقدار مصرف، مدت زمان مکملیاری و نوع ورزش وابسته هستند.
شواهد موجود نشاندهنده اثرات مثبت احتمالی بر برخی سایتوکاینهای پیشالتهابی (مانند IL-6 و TNF-α است، در حالی که نتایج برای شاخصهای عمومیتر مثل CRP ناهمگون باقی مانده است.
مکملیاری ویتامین D میتواند به عنوان یک راهکار کمکی بالقوه برای مدیریت پاسخهای التهابی ناشی از استرس فیزیکی شدید در زمان مسابقات یا تمرینات فشرده در نظر گرفته شود.
با توجه به ناهمگونی شدید در متدولوژی مطالعات موجود، تا پیش از انجام کارآزماییهای بالینی وسیعتر با گزارشدهی اندازه اثر (Effect Size)، نباید توصیههای قطعی برای تمامی جمعیتهای ورزشی صادر کرد.