سابقه و هدف:طرح کالابرگ الکترونیک با هدف حمایت از امنیت غذایی خانوارها و جبران بخشی از آثار حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی، از دیماه 1404 با تخصیص اعتبار ده میلیون ریال به ازای هر نفر آغاز شد. با توجه به افزایش مستمر قیمت مواد غذایی، ارزیابی کفایت این اعتبار و میزان همگامی آن با هزینه تأمین یک رژیم غذایی مطلوب ضروری است. هدف این مقاله، تهیه شواهدی برای ارزیابی ارزش جبرانی کالابرگ الکترونیک در برابر تورم مواد غذایی بر پایه تغییرات هزینه سبد مطلوب غذایی ایرانیان است. مواد و روشها:در این مطالعه، هزینه تأمین سبد مطلوب غذایی ایرانیان بر اساس مقادیر توصیهشده «سبد مطلوب غذایی ایرانیان (1402)» و متوسط قیمت خردهفروشی اقلام خوراکی منتشرشده توسط مرکز آمار ایران محاسبه شد. سپس روند تغییرات هزینه سبد مطلوب در فاصله دی 1404 تا اردیبهشت 1405 با اعتبار ثابت ده میلیون ریالی کالابرگ مقایسه گردید. یافتهها:هزینه ماهانه تأمین سبد مطلوب غذایی برای هر فرد از دی 1404 تا اردیبهشت 1405، 44.7 درصد افزایش یافت؛ درحالیکه در همین دوره، اعتبار کالابرگ بدون تغییر باقی ماند. همچنین شکاف میان افزایش هزینه سبد مطلوب و اعتبار کالابرگ از حدود 3080000 ریال در اسفند 1404 به بیش از 17 میلیون ریال در اردیبهشتماه 1405 رسید. نتیجه گیری:اعتبار ده میلیون ریالی کالابرگ تنها در ماههای ابتدایی اجرای طرح توانایی نسبی برای جبران بخشی از افزایش هزینه دسترسی به یک رژیم غذایی مطلوب را داشت، اما با تداوم تورم مواد غذایی بهسرعت از رشد هزینههای واقعی عقب ماند. یافتههای این مطالعه بر ضرورت بازنگری دورهای ارزش ریالی کالابرگ متناسب با هزینه تأمین سبد مطلوب غذایی و هدفمند شدن توزیع اعتبار با اولویت دهکهای پایین درآمدی تأکید میکند.
نوع مقاله: خلاصه سیاستی |
موضوع مقاله: تغذيه دریافت: 1405/4/22 | پذیرش: 1405/5/24
طی کمتر از پنج ماه، هزینه تأمین سبد مطلوب غذایی برای هر نفر 27 میلیون ریال افزایش یافت، در حالی که اعتبار کالابرگ بدون تغییر باقی ماند.
در اردیبهشت ۱۴۰۵، اعتبار کالابرگ تنها 37 درصد افزایش هزینه ایجادشده را جبران میکرد و بخش قابل توجهی از کارکرد جبرانی خود را از دست داده بود.
بازنگری دورهای ارزش ریالی کالابرگ بر اساس تغییرات هزینه سبد مطلوب غذایی یا شاخص قیمت مواد غذایی میتواند از کاهش تدریجی قدرت خرید این حمایت جلوگیری کند.
با توجه به محدودیت منابع مالی دولت، اولویت دادن افزایش اعتبار به دهکهای پایین درآمدی میتواند اثربخشی تغذیهای طرح را افزایش داده و استفاده کارآمدتری از منابع عمومی فراهم کند.
در کنار اصلاح اعتبار کالابرگ، کنترل تورم مواد غذایی و کاهش هزینههای تولید و توزیع برای حفظ پایداری و اثربخشی این سیاست ضروری است.