گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ، f.shahrdami@gmail.com
چکیده: (8 مشاهده)
مقدمه و هدف: ناپایداری نظامهای غذایی و ناهمسویی سیاستهای حمایتی با معیارهای پایداری، امنیت غذایی و منابع زیستمحیطی، ایران را با چالش جدی مواجه کرده است. طبق شواهد، نظامهای غذایی کنونی سهم قابلتوجهی در تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش بار بیماریهای غیرواگیر دارند. این خلاصه سیاستی با هدف ارتقاء پایداری سبد غذایی خانوار، شناسایی الگوهای عملیاتی و برنامههای سیاستی به منظور بهبود امنیت غذایی انجام شده است. مواد و روشها: در این مطالعه از روششناسی تلفیقی، شامل مرور نظاممند مطالعات داخلی و بینالمللی و تحلیل کیفی مصاحبه با 21 نفر از ذینقشان کلیدی که به روش گلوله برفی انتخاب شدند استفاده شد که در آن به شناسایی موانع و چالش های اجرا و پیادهسازی سبدهای غذایی و راهکارهای دست یابی به سبد غذایی پایدار پرداخته شد. یافتهها: تورم شدید موجب جایگزینی «سبد بقا» به جای سبد سلامت توسط خانوارها شده است. از سوی دیگر، اصرار بر سیاستهای خودکفایی بدون توجه به ظرفیتهای اقلیمی، در کنار نبود فناوریهای نوین و حجم بالای ضایعات غذایی، فرسایش شدید منابع را در پی داشته است. برای حل این بحران، یک بسته سیاستی اولویتبندیشده پیشنهاد میشود که شامل گنجاندن اقلام همسو با سبد پایدار بومی در طرح کالابرگ الکترونیک، تشکیل تیمهای متخصص استانی جهت انطباق سبد غذایی با اقلیم هر منطقه و الگوی کشت، در کنار وضع مالیات بر غذاهای ناسالم و فرآوریشده برای تأمین یارانه اقلام مغذی و پایدار و در نهایت، پیادهسازی برنامههای آموزشی جامعهنگر برای کاهش دورریز خانگی و احیای غذاهای بومی است. نتیجهگیری: برای پیشگیری از بحرانهای زیستمحیطی و بهبود امنیت غذایی، سیاستگذاران کلیدی باید فوراً نظام چندپارچه کنونی را به سمت یک «مدیریت بینبخشی و هوشمند» سوق دهند. تداوم نگاه مقطعی، صدمات جبرانناپذیری به سلامت جامعه و پایداری محیطزیست وارد خواهد ساخت.
Shahrdami F, Haghighian Roudsari A, Sobhani R, Mohammadi-Nasrabadi F, Shams L. Enhancing the Sustainability of Household Food Basket: Operational Models and Policy Programs to Improve Food Security and Prevent Environmental Crises in the Country. Iranian J Nutr Sci Food Technol 2026; 20 (5) :103-106 URL: http://nsft.sbmu.ac.ir/article-1-4159-fa.html
شهردمی فرزانه، حقیقیان رودسری آرزو، سبحانی سیدرضا، محمدی نصرآبادی فاطمه، شمس لیدا. ارتقاء پایداری سبد غذایی خانوار: الگوهای عملیاتی و برنامههای سیاستی جهت بهبود امنیت غذایی و پیشگیری از بحرانهای زیستمحیطی در کشور. علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران. 1404; 20 (5) :103-106