|
از فهرست ایستا تا نظام پویا: چارچوب چندبُعدی شناسایی مصادیق آسیبرسانی مواد غذایی: خلاصه سیاستی برای تعیین مصادیق آسیبرسانی محصولات غذایی در ایران
|
علی میلانی بناب   ، سیدامیرمحمد مرتضویان ، جلال الدین میرزای رزاز ، محمد روزبهانی ، آررو حقیقیان رودسری ، سمیرا پورمرادیان ، فاطمه محمدی نصرآبادی ، فاطمه اسفرجانی ، عزیزاله زرگران* |
| انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،تهران، ایران |
|
|
چکیده: (10 مشاهده) |
مقدمه: با گذشت نزدیک به هفت سال از اجرای مدل بومی مبتنی بر نمایه ترکیبات مغذی برای تعیین فهرست محصولات غذایی آسیبرسان به سلامت در ایران، ضمن مشاهده برخی دستاوردها نظیر اصلاح فرمولاسیون گروهی از محصولات، نقدهای جدی از سوی صنایع غذایی، نهادهای علمی و مراجع قانونی مطرح شده است. تفاوت قابل ملاحظه در میزان آسیبرسانی محصولات همرده، تضاد ظاهری اطلاق واژه "آسیبرسان" با مأموریت مراجع صدور مجوز تولید، و در دسترس قرار گرفتن دادههای جدید ملی درباره سرانه مصرف مواد غذایی، ضرورت بازنگری در موازین تعیین مصادیق آسیبرسانی و تدوین ابزاری نظاممند و مبتنی بر شواهد را ایجاب میکند.
مواد و روشها: این مطالعه با هدف تدوین خلاصه سیاستی برای نقشهراه تعیین مصادیق آسیبرسانی محصولات غذایی انجام شد. از روش مرور دامنهای استفاده گردید. جستجوی نظاممند در پایگاههای داده بینالمللی همراه با بررسی ادبیات خاکستری (گزارشهای سازمان جهانی بهداشت، اسناد بالادستی، قوانین و آییننامههای ملی) در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. دادههای ملی پیمایش مصرف و تولید نیز به عنوان شواهد تکمیلی به کار گرفته شد. تحلیل یافتهها با رویکرد ترکیبی (مرور نظاممند، تحلیل محتوای اسناد، و طراحی مدل تحلیلی) صورت پذیرفت.
یافتهها: مرور شواهد منجر به استخراج نه فاز اصلی برای نقشهراه تدوین ابزار تعیین مصادیق گردید که عبارتند از: (۱) مرور نظاممند تجارب جهانی و موانع اجرایی، (۲) تحلیل اسناد بالادستی و بستر قانونی، (۳) تعریف و مقایسه مدلهای جایگزین سطحبندی آسیبرسانی، (۴) پایش وضعیت موجود در کشور، (۵) بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد مصرفکنندگان، (۶) طراحی معیارهای چندبُعدی با رویکرد "بار عاملی ترکیبات غذایی" (شامل شدت خطر، میزان مواجهه و توزیع مواجهه در گروههای آسیبپذیر)، (۷) تشکیل پرونده سلامت استاندارد برای هر محصول کاندید، (۸) ارزیابی پروفایل تغذیهای با مدل نهایی بومی، و (۹) تصمیمگیری نهایی با روش دلفی کارگروه و استقرار نظام بهروزرسانی پویا. مدل بار عاملی پیشنهادی، اولویتبندی علمی مداخلات را بر اساس ترکیب دادههای اپیدمیولوژیک، مصرف ملی و ملاحظات اقتصادی-اجتماعی امکانپذیر میسازد.
نتیجهگیری: نقشهراه ۹ فازی ارائهشده، بستری علمی، شفاف و مشارکتی برای بازنگری در موازین تعیین مصادیق آسیبرسانی محصولات غذایی فراهم میآورد. اجرای این نقشهراه به سیاستگذاران امکان میدهد تا به جای فهرست دوتایی ایستا، به یک نظام پویا با طیف اولویتهای مداخله (اصلاح فرمولاسیون، مالیات پلکانی، ممنوعیت تبلیغات، حذف تدریجی) دست یابند. بازتعریف نام قانونی "محصولات آسیبرسان به سلامت" به "محصولات دارای اولویت اصلاح الگوی مصرف" و ایجاد نظام بهروزرسانی دورهای (هر دو سال یک بار) به عنوان مهمترین توصیههای سیاستی ارائه میشود.
|
|
| واژههای کلیدی: نقشهراه سیاستی، تعیین مصادیق، محصولات غذایی آسیبرسان به سلامت، بار عاملی ترکیبات غذایی |
|
|
متن کامل [PDF 915 kb]
(9 دریافت)
|
نوع مقاله: خلاصه سیاستی |
موضوع مقاله:
تغذيه
دریافت: 1405/3/11 | پذیرش: 1404/11/10 | انتشار: 1405/3/11
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
